Etmail

Czas rejsu w starożytności nazywano etmail, i była to miara przepłyniętej odległości, zawierała w sobie określoną ilość mil morskich (Mila morska (Mm) jednostka miary odległości stosowana na morzu, jest to odległość równa długości łuku południka ziemskiego odpowiadająca 1 minucie kątowej.


Obowiązująca długość mili morskiej to 1852 metry) Znając dystans jaki przepływali starożytni żeglarze w ciągu dnia, można zlokalizować niewidoczne gołym okiem przystanie, służące starożytnym żeglarzom jako punkty zaopatrzeniowe. Mogli tam wyposażyć się w prowiant i świeżą słodką wodę na dalszą podróż. Prawdopodobnie całe wybrzeże Morza Śródziemnego można by w ten sposób usiać pajęczyną szlaków od zatoki do zatoki, od przystani do przystani. System żeglugi kabotażowej wpłynął też na rozwój morskiej terminologii. Jak już zostało wspomniane wcześniej podstawową miarą długości był dystans przemierzany przez średniej wielkości statek, w spokojny dzień - 35- 40km, przy dobrym wietrze w ciągu jednej doby czyli wspomniany etmail. Starożytni żeglarze, nie dysponując jeszcze logiem, określali  przebyty dystans jedynie za pomocą pomiarów wykonywanych w oparciu o przypuszczalną dzienną szybkość statku, korygowaną w zależności od kierunku, natężenia wiatru, prędkości jednostki pływającej i prądów morskich. Z praktycznej pomocy gwiazd korzystano głównie rano i wieczorem, by na tej podstawie wyznaczać położenie statku. Ze źródeł wynika, że najpopularniejszym gwiazdozbiorem w starożytności były Plejady. Plejadami w mitologii greckiej były nimfy, siedem sióstr: Alkione, Elektra, Kelajno, Maja, Merope, Sterope i Tajgete.  Według mitu uchodziły za córki tytana Atlasa i Okeanidy Plejone  oraz za siostry Hiad i zostały przez  Zeusa zamienione w gwiazdy. Inna wersja mitu mówi, że razem ze swymi siostrami, Hiadami, zostały przemienione w gwiazdy z żalu, po śmierci ich brata Hyasa, ukąszonego przez węża. Wschód Plejad (w pierwszych dniach maja) zwiastował w starożytności początek pomyślnego okresu dla żeglugi, a zachód (w pierwszych dniach listopada) – okres burz. Mityczne Plejady są identyfikowane z Plejadami w gwiazdozbiorze Byka. Na niebie sąsiadują z Hiadami (gromadą otwartą gwiazd w gwiazdozbiorze Byka) i konstelacją Oriona, które są z nimi mitologicznie powiązane. Duże znaczenie w nawigacji miała także obserwacja planet, np. Saturna. Fenicjanie nawigowali bez kompasu, kierując się głównie na Małą Niedźwiedzicę, przez Greków nazwaną później Gwiazdą Fenicką. Najstarszym świadectwem posługiwania się gwiazdami do odnalezienia drogi na morzu jest fragment „Odysei” Homera. Mówi on o tym, jak Odyseusz, idąc za radą nimfy Kalypso, żeglował na wschód, mając po swojej lewej stronie gwiazdy Wielkiego Wozu. W starożytności  Gwiazda Polarna nie zasługiwała jeszcze na swoją nazwę. Zjawisko precesji zmieniło bowiem położenie osi obrotu Ziemi w przestrzeni i jest to zjawisko przejawiające się wykonywaniem przez oś Ziemi ruchu po powierzchni bocznej stożka o wierzchołku w środku Ziemi. Innymi słowy, oś ziemska kreśli na tle nieba okrąg. Ponieważ w rzeczywistości Ziemia nie jest doskonałą, jednorodną kulą, reakcja na siły przyciągania pochodzące od Słońca i Księżyca jest różna, w różnych miejscach osi obrotu. Obecnie północny koniec osi Ziemi celuje w pobliże Gwiazdy Polarnej, wchodzącej w skład gwiazdozbioru Małej Niedźwiedzicy. Tym samym bieguny niebieskie, będące przedłużeniem osi ziemskiej, w różnych epokach zajmują różne położenia wobec gwiazd. W interesującej nas epoce północny biegun nieba nie leżał w pobliżu żadnej w miarę jasnej gwiazdy. Dlatego właśnie starożytni mieli problem z określeniem położenia wobec gwiazd. Ponieważ nie znano  przyrządów pomiarowych lub używano tylko dość prymitywnych ich wersji, był zwyczaj określania wysokości gwiazd względem masztu i ożaglowania. Wyznaczano więc kursy za pomocą punktów orientacyjnych lub słońca i gwiazd. Najczęstszym sposobem reakcji na niepomyślny wiatr było zwinięcie żagli i przeczekanie na morzu lub wpłynięcie do portu. Starożytni żeglarze byli nie tylko uzależnieni od kierunku i siły wiatru, ale też od pory wypłynięcia z portu.  Z tekstów antycznych wynika, że starożytni żeglarze mieli nie tylko wiedzę na temat wiatrów i prądów morskich, ale także na temat przypływów i odpływów. W tamtych czasach wiedzę żeglarską przekazywano w ramach sukcesji rodzinnej z mistrza na ucznia. Najcenniejszymi informacjami przekazywanymi z pokolenia na pokolenie była znajomość kursów, pływów, prądów i warunków nawigacyjnych umożliwiających dopłynięcie  do  poszczególnych portów. 

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.