10.5. NACZYNIA

nazwa własna: kapar-pe-tuki

pochodzenie: grupa etniczna Ajnowie, Biratori (Hokkaido/Ezo), państwo – Japonia

datacja: ok. 2015 roku

wymiary: naczynie: średnica 15 cm, wysokość 6,8 cm

                podstawka: średnica 15 cm, wysokość 9 cm

surowiec: drewno

Kapar-pe-tuki to lakierowana, drewniana czarka ze spodkiem, odgrywająca istotną rolę w kulturze Ajnów. Wraz z kijkiem modlitewnym iku-pasuy, była używana podczas składania ofiary z sake bogom najwyższej rangi. Ajnowie wierzyli, że to najlepsza czarka do podawania sake. Naczynie to było jednym z ważniejszych towarów wymiany handlowej pomiędzy Ajnami i Japończykami. Ajnowie wykonywali drewniane czarki i przekazywali je Japończykom do lakierowania. Zdarzały się zakłócenia (spowodowane burzliwą historią obu ludów) w wymianie handlowej, dlatego w użyciu funkcjonowały także nie lakierowane naczynia. Do dziś kapar-pe-tuki jest wykorzystywane podczas tradycyjnych ceremonii ajnuskich, które aktualnie przeżywają swój renesans.

Termin kapar-pe-tuki oznacza „cienka czarka”, zaś samo tuki jest ogólną nazwą czarki. Szczegółowej nazwy używa się w zależności od formy i przeznaczenia. Oprócz kapar-pe-tuki można wyróżnić kilka rodzajów: maranto-tuki („czarka boga niedźwiedzia”), nisew-tuki („mała czarka”), isepo-tuki („gruba czarka”), i kane-pe-us-tuki („lakierowana czarka do sake zdobiona plamkami złota”). Wszystkie wymienione wyżej czarki miały spodek nóżkę, były lakierowane, i zdobione w zależności od upodobań właściciela. 

Obiekt wykonał artysta ajnuski Tsuyoshi Ozaki z Biratori-Nibutani. Pozyskano, w sklepie kooperatywym artystów podlegający gminie, prowadzonym przez Maki Sekine, podczas wyprawy etnologicznej „Sieroszewski 2015”, wysłany pocztą dzięki uprzejmości Muzeum w Nibutani.

 

Własność Muzeum Miejskiego w Żorach (MŻo/Az/114/a-b).

 

Źródła:

Shigeru Kayano, Ainu tools, Biratori Town Ainu Cultural Promotion Council, 2014.

http://naturalhistory.si.edu/arctic/ainu/html/room05.html.

 

Opracował: Lucjan Buchalik

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.