Forster Jerzy (1754–1794), przyrodnik, geograf, filozof, pisarz, polityk. W dzieciństwie uczył go ojciec, później swoją rozległą wiedzę osiągnął samouctwem. Już w wieku 12 lat, w 1765 roku, wyjechał do Rosji wraz z ojcem, który na zaproszenie rządu rosyjskiego miał badać zagadnienia kolonizacji niemieckiej nad Wołgą, w okolicy Saratowa. Forsterowie zmuszeni zostali w 1766 roku do wyjazdu z Rosji. W 1772 roku Reinhold Forster, znany już w Anglii z publikowanych prac naukowych, otrzymał od admiralicji propozycję udania się z kapitanem Cookiem w podróż dookoła świata w charakterze „filozofa okrętowego”, co w dzisiejszej nomenklaturze oznaczałoby przyrodnika lub kierownika naukowego. Forster zgodził się pod warunkiem, że pojedzie z nim syn Jerzy. Celem podróży było wyjaśnienie zagadki istnienia lądu koło bieguna południowego, bliższe zbadanie Nowej Zelandii oraz dokonanie odkryć na południowym Pacyfiku. 13 lipca 1772 roku wyprawa wyruszyła z Plymouth, kierując się na południe. W czasie wyprawy Forsterowie prowadzili dziennik, notowali obserwacje geograficzne i przyrodnicze oraz zbierali rośliny, okazy fauny i minerały, w tym niektóre nieznane nauce. Jerzy Forster szczególnie pasjonował się obserwacjami etnograficznymi, życiem ludów Oceanii, w niektórych wypadkach widzianymi po raz pierwszy przez Europejczyków. Brał udział w wycieczkach na nieznane lądy, był świadkiem ważnych odkryć – Wysp Cooka, wyspy Niue, nazwanej przez Cooka Savage Island, wysp nazwanych później imieniem jego przyjaciela doktora Sheperda, powtórnego odkrycia niektórych wysp z archipelagu Tonga. W 1777 roku wydał w Londynie dwutomowe, zaopatrzone w wielką „mapę południowej hemisfery” dzieło pt. „A Voyage Round the World in His Britannic Majesty’s Sloop »Resolution«”, które przyniosło mu sławę i stało się według Wilhelma Bölsche’a „najpopularniejszą sprawą swego czasu”, a także było „szczytem geograficznej i etnograficznej sztuki opisowej”. W 1779 roku Jerzy Forster objął wykłady przyrody w Szkole Rycerskiej w Kassel, dla ojca zaś uzyskał stanowisko profesora na uniwersytecie w Halle. W tym mniej więcej czasie otrzymał zaproszenie z Polski do objęcia katedry w Krakowie, z czego jednak nie skorzystał. Wiosną 1784 roku otrzymał od Komisji Edukacji Narodowej ponowne zaproszenie do Polski, której światłe koła, łącznie z królem, bardzo interesowały się jego podróżami i pracami. W kwietniu tego roku dotarł przez Austrię do Wilna. W Wilnie oprócz botaniki wykładał zoologię, antropologię, paleontologię, „zastanawiał się nad szczepami ludzi, okazywał broń i odzież dzikich narodów, które zwiedzał”, a więc w dzisiejszym rozumieniu i etnografię. W okresie pobytu w Wilnie, w 1785 roku, wyjechał na krótko do Niemiec, aby poślubić córkę filozofa Heynego, Teresę. Jednocześnie uzyskał tam na uniwersytecie w Halle tytuł doktora medycyny na podstawie drukowanej rozprawy „Dissertatio botanico-medica de plantis esculentis insularum oceani Australis” (Cassel 1785). W 1787 roku Katarzyna II za pośrednictwem posła rosyjskiego w Polsce Stackelberga zaproponowała Forsterowi kierownictwo przygotowywanej rosyjskiej wyprawy dookoła świata. Forster przyjął propozycję z entuzjazmem. Wybuch wojny rosyjsko-tureckiej przekreślił jednak te plany i Forster, po zerwaniu z Wilnem, zmuszony był szukać pracy gdzie indziej. W 1788 roku uzyskał stanowisko bibliotekarza na uniwersytecie w Moguncji. W 1790 roku w poszukiwaniu wydawców dla swych dzieł odbył podróż do Belgii, Holandii, Anglii i Francji. Po powrocie do Moguncji doczekał się wybuchu wojny Prus i Austrii z rewolucyjną Francją. Po zajęciu Moguncji przez wojska francuskie opowiedział się po stronie rewolucji i wstąpił do klubu jakobinów. W mieście utworzył Niemiecko-Reński Konwent, w którym odgrywał czołową rolę. Na jego wniosek utworzono niezależną Republikę Reńsko-Niemiecką, uchwalono przyłączenie jej do Francji i delegowano Forstera jako posła do Paryża, aby Francja tę uchwałę zatwierdziła. Po zatwierdzeniu uchwały przez francuskie Zgromadzenie Narodowe rząd niemiecki ogłosił go zdrajcą i wyznaczył nagrodę 100 dukatów za jego głowę. We Francji przyjęto go na początku życzliwie, a nawet entuzjastycznie, z czasem jednak stosunek ten zaczął się zmieniać. Wyznaczono mu żebraczą rentę, kontrolowano jego korespondencję. Chory i opuszczony przez wszystkich zmarł w Paryżu. Najpełniejszy wybór pism Forstera został wydany w dziewięciu tomach przez jego córkę pt. „Sämmtliche Schriften” (Leipzig 1843). W języku polskim jego „Podróż naokoło świata” wydana została dopiero w 1977 roku w Warszawie (wybór i przekład z angielskiego Michał Ronkier).






